السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

145

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

منكر تمامى آنچه طرف ديگر مدّعى است ، نباشد ، مانند جايى كه اختلاف در أقل وأكثر قيمت كالايى باشد ، مثلا فروشنده بگويد : اين كالا را به صد هزار تومان به تو فروختم وخريدار بگويد : به پنجاه هزار تومان فروختى ، تحالف صورت نمىگيرد ؛ زيرا در چنين مواردى ، أقل مورد توافق وپذيرش دو طرف است واختلاف در أكثر است كه نسبت به آن ، يكى صرفاً مدعى وديگرى صرفاً منكر است . بنابر اين ، جايى براي تحالف نخواهد بود . 2 چگونگى تحالف : تحالف در جايى است كه دو طرف دعوا بيّنه‌اى نداشته باشند . در اين صورت ، از هر يك از دو طرف دعوا خواسته مىشود بر نفى ادعاى طرف مقابلش قسم بخورد . با قسم خوردن هر يك بر نفى ادعاى ديگرى ، چنانچه مورد نزاع عقد باشد ، عقد باطل وعين مال يا بدل آن به مالكش بر مىگردد واگر مورد نزاع مالي باشد كه تحت تصرف هر دو است وهر دو مدعى مالكيت آن باشند ، با سوگند ياد كردن هر دو ، مال به گونهء مساوى ميان آن دو تقسيم مىشود ، واگر نفر اوّل سوگند بخورد ونفر دوم از آن خوددارى كند ، بنابر اين قول كه با خوددارى از قسم خوردن ، قاضى به نفع طرف ديگر حكم مىكند ، حكم به نفع سوگند خورنده صادر وادعاى أو اثبات مىگردد ؛ ليكن بنابر قول به ردّ قسم نفر دوم به نفر اوّل ، بايد نفر اوّل كه بر نفى ادعاى طرف مقابلش سوگند خورده ، سوگند ديگرى براي اثبات ادعاى خود ياد كند . البتة اگر اوّلى از قسم خوردن امتناع ورزد ، دومى قسمي كه جامع بين نفى ادعاى نفر اوّل واثبات ادعاى خود است ، ياد مىكند ونيازى به دو قسم خوردن نيست . 3 موارد تطبيق : از قاعدهء تحالف براي رفع اختلاف در أبواب مختلف ، از قبيل تجارت ، اجاره ، مضاربه ، نكاح وقضاء استفاده شده كه به نمونه‌هايى از آن اشاره مىشود . بيع : هر گاه فروشنده وخريدار در جنس كالاى مورد معامله با هم اختلاف كنند ، مانند اينكه فروشنده بگويد : اين